नवीन आर्थिक वर्ष सुरू होताच पगारदार लोक इन्कम टॅक्स रिटर्न भरण्याची लगबग सुरू करतात. दरवर्षी आयकर रिटर्न भरण्यापूर्वी नियोक्ता किंवा तुमच्या कंपनीला गुंतवणुकीचा पुरावा द्यावा लागतो. नोकरदार लोकांसाठी हा काळ विशेषतः महत्वाचा असून आर्थिक वर्ष संपण्यापूर्वी गुंतवणूक करून त्याचा पुरावा सादर करणे खूप महत्वाचे असते. देशभरात वेगवेगळ्या प्रकारच्या उत्पन्नावर कर भरावा लागतो, परंतु तुम्हाला माहिती आहे का की असे काही उत्पन्न आहेत ज्यावर कर आकारला जात नाही.
शेतीतून मिळणारे उत्पन्न पूर्णपणे करमुक्त असून तुम्ही एखाद्या कंपनीत भागीदार असल्यास नफा वाटणी म्हणून मिळणारी रक्कम करमुक्त आहे कारण, कंपनीने त्यावर आधीच कर भरला असतो. त्याच वेळी, तुमच्या काही गुंतवणुकीतून मिळणाऱ्या उत्पन्नावर कोणताही कर लागू होत नाही.
बचत खात्यावरील व्याज
सेव्हिंग अकाउंटमधील रकमेवर दर तिमाहीला व्याज जाते. आयकर कायद्यानुसार व्याजाची रक्कम तुमचे उत्पन्न मानले जाते, ज्यावर आयकर कायद्याच्या कलम 80TTA नुसार आयकर सूट मिळू शकते. बचत खात्यावरील वार्षिक १०,००० रुपयांपेक्षा जास्त व्याजावर तुम्हाला आयकर भरावा लागेल.
ग्रॅच्युटी
पगारदार लोकांना ग्रॅच्युइटीचे नियम समजणे खूप महत्त्वाचे आहे. कोणत्याही संस्थेत सलग पाच वर्षे काम केल्यास तुम्हाला ग्रॅच्युटीचा लाभ दिला जातो. ग्रॅच्युटीची संपूर्ण रक्कम कर सवलतीच्या कक्षेत येते. सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी २० लाख रुपयांपर्यंतची ग्रॅच्युटी करमुक्त आहे तर खाजगी कर्मचार्यांसाठी १० लाख रुपयांपर्यंतची ग्रॅच्युटी करमुक्त आहे.
PPF गुंतवणूक
पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड किंवा पीपीएफमध्ये वार्षिक दीड लाख रुपयांपर्यंतची गुंतवणूक करण्याची संधी असून तुमची गुंतवणूक, व्याज आणि मॅच्युरिटीवर मिळणारे पैसे पूर्णपणे करमुक्त आहेत.
EPF गुंतवणूक
ईपीएफवरील कराचे नियम वेगळे आहेत मात्र, प्रत्यक्ष पाहिल्यास पाच वर्षे सलग गुंतवणूक केल्यानंतर काढलेल्या रकमेवर कोणताही कर भरावा लागत नाही
स्वेच्छानिवृत्ती
सरकारी कर्मचाऱ्याने निवृत्तीपूर्वी स्वेच्छानिवृत्ती घेतल्यास ही रक्कम ५ लाख रुपयांपर्यंत करमुक्त असते. मात्र ही सुविधा फक्त सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी आहे.
HUF कडून मिळालेली रक्कम
आयकर कायद्याच्या कलम १०(२) अन्वये अविभक्त हिंदू कुटुंबाकडून (HUF) किंवा वारशाने मिळालेली कोणतीही रक्कम पूर्णपणे करमुक्त आहे.
पालकांकडून मिळालेले पैसे/दागिने/मालमत्ता
पालक किंवा कुटुंबाकडून वारशाने मिळालेली मालमत्ता, दागिने किंवा कॅशवर शून्य कर भरावा लागतो. मृत्युपत्रात मिळालेल्या मालमत्ता आणि रोख रकमेवरही कर भरावा लागत नाही. मात्र करदात्याला पालकांकडून मिळालेली रक्कम गुंतवून कमाई करायची असेल तर मिळणाऱ्या उत्पन्नावर कर भरावा लागेल.
भेटवस्तूही करमुक्त
वास्तविक भेटवस्तूंवर कर भरावा लागतो. आयकर कायदा १९६१ च्या कलम ५६(२)(x) अंतर्गत करदात्यांना भेटवस्तूंवर कर भरावा लागतो. पण, लग्न आणि मित्र व नातेवाईकांनी दिलेल्या भेटवस्तूंवर कोणताही कर नाही मात्र भेटवस्तू ५० हजार रुपयांपेक्षा जास्त नसावी. तथापि, आयकर नियमांनुसार, काही लोकांकडून लग्नानिमित्त मिळालेल्या भेटवस्तूंची किंमत ५०,००० रुपयांपेक्षा जास्त असली तरीही ते आयकराच्या कक्षेत येत नाहीत. खालीलप्रमाणे त्याची यादी तपासा…
१. पती-पत्नीकडून मिळालेली भेटवस्तू
२. भाऊ किंवा बहिणीकडून मिळालेली भेट
३. पालकांच्या भाऊ किंवा बहिणीकडून मिळालेल्या भेटवस्तू
४. वारसा किंवा मृत्युपत्राद्वारे मिळालेली मालमत्ता
५. कलम १० (२३सी) अंतर्गत कोणताही निधी/फाउंडेशन/विद्यापीठ किंवा इतर शैक्षणिक संस्था, रुग्णालय किंवा इतर वैद्यकीय संस्था, ट्रस्ट किंवा संस्थेकडून मिळालेली भेटवस्तू
५. कलम 12A किंवा 12AA अंतर्गत नोंदणीकृत कोणत्याही धर्मादाय किंवा धार्मिक ट्रस्टकडून मिळालेली भेट करमुक्त आहे.