जागतिक बचत दिवसाचा इतिहास
जागतिक बचत दिनाचा जगातील पहिल्या बचत बँक काँग्रेसशी संबंध आहे. जागतिक बचत दिनाचे आयोजन जगात प्रथम इटलीमध्ये करण्यात आले. हा कार्यक्रम ३० ऑक्टोबर १९२४ रोजी आयोजित करण्यात आला होता. हे अधिकृतपणे ३१ ऑक्टोबर १९२४ रोजी स्थापित केले गेले. दरवर्षी ३० ऑक्टोबर रोजी जागतिक बचत दिवस साजरा केला जातो. भारतात ३० ऑक्टोबर रोजी जागतिक बचत दिवस साजरा होतो. बचतीच्या विविध तंत्रांची माहिती लोकांना देणे हा त्याचा उद्देश आहे. १९३४ मध्ये पहिल्या आंतरराष्ट्रीय बचत बँक काँग्रेसमध्ये इटालियन प्राध्यापक फिलिपो रविझा यांनी जागतिक काटकसरी दिनाची कल्पना मांडली. १९५५ ते १९७० या काळात या दिवसाला महत्त्व आणि समज प्राप्त झाली. जनतेनं दोन महायुद्धांची भीषणता पाहिली होती. त्यामुळे लोक त्यांच्या आर्थिक सुरक्षिततेबद्दल आणि बचतीबद्दल अधिक जागरूक झाले. आजकाल बँकांचे लक्ष विकसनशील देशांमध्ये जागतिक बचत दिवसाचे आयोजन करण्यावर आहे, जेथे बहुतेक लोक बँकांचा मोठ्या प्रमाणात वापर करीत नाहीत.
जागतिक बचत दिवस प्रत्येक व्यक्तीच्या जीवनातील बचतीचे महत्त्व अधोरेखित करते. बचत म्हणजे तुमच्या नियमित उत्पन्नाचा एक भाग ‘बचत’ किंवा ‘आरक्षित करणे’ जेणेकरून त्याचा उपयोग उज्ज्वल भविष्य घडवण्यासाठी करता येईल. आपले भविष्य सुरक्षित करण्यासाठी आणि अपव्यय टाळून संसाधनांचे संरक्षण करण्यासाठी महत्त्वाचे ठरते. जागतिक काटकसर दिनाचे उद्दिष्ट व्यक्तींसाठी बचतीचे महत्त्व आणि देशाच्या विकासासाठी जबाबदार योगदानकर्ता म्हणून जागरूकता निर्माण करणे हा आहे, देशाच्या आर्थिक वाढीसाठी पैशांची बचत करणे देखील महत्त्वाचे आहे.
लोक त्यांचे म्हातारपण, निवृत्ती, मुलांचे शिक्षण आणि लग्नासाठी किंवा त्यांच्या आयुष्यातील काही अपूर्ण स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी पैसे वाचवतात. दुसऱ्या महायुद्धानंतरच या दिवसाला प्रसिद्धी मिळाली, जेव्हा लोक विकसित झाले आणि त्यांच्या संसाधनांची चांगली काळजी घेऊ लागले. आज जागतिक काटकसर दिनाने जगभरातील व्यावसायिक सहभागासह अधिक महत्त्वपूर्ण भूमिका घेतली आहे. हा दिवस आर्थिक सुरक्षिततेवर भर देतो, जे उज्ज्वल भविष्यासाठी आवश्यक आहे. पैशांची बचत करून ती योग्य वस्तूंमध्ये गुंतवल्यास चांगला परतावा मिळतो, ज्यामुळे एखाद्याच्या भविष्यासाठी मोठी आकस्मिकता निर्माण होते.
बचतीची गरज आणि बचतीसाठी उपलब्ध असलेल्या विविध क्षेत्रांची माहिती सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी या दिवसाचा उपयोग केला जातो.’काटकसर’ म्हणजे संसाधनांचा हुशारीने आणि काळजीपूर्वक वापर करा, जेणेकरून आपण ते सर्व एकाच वेळी संपवू नये. त्यामुळे देशांत बचत आणि गुंतवणुकीच्या संस्कृतीला चालना देण्यासाठी बचत बँका महत्त्वाची भूमिका बजावतात. ते अभियान चालवतात आणि गरिबांच्या बचत खात्यांची संख्या दुप्पट करण्यासाठी स्वयंसेवी संस्थांबरोबर काम करण्यासारखे उपक्रम सुरू करतात.